Khả năng suy luận tốt giúp ích rất nhiều trong công việc, học tập và trong cả các mối quan hệ. Có rất nhiều cách giúp bạn phát triển kỹ năng này: tham gia các hoạt động giúp khuyến khích các suy nghĩ phản biện, thay đổi lối mòn tư duy của mình, và nhận biết các suy nghĩ không hợp lý.

Phần 1: Các hoạt động khuyến khích tư duy phản biện

1. Luôn thử sức với những cái mới

Một cách hay để cải thiện khả năng lý luận là hãy thử những điều mới mẻ. Trí não cũng giống như các loại cơ bắp khác. Nó cần sự luyện tập và kích thích. Hãy thường xuyên thử sức với các sở thích và hoạt động mới.

  • Hãy đa dạng hóa các hoạt động của mình. Nếu bạn đã là một người yêu thích vận động ngoài trời, hãy thử sức với thêu thùa thay vì leo núi. Nếu bạn thích làm đồ handmade, hãy thử sức với trò đố ô chữ hoặc Sudoku.
  • Nếu có thể, hãy tham gia các khóa học. Một lớp nặn đất sét hoặc lớp học làm thơ sẽ là một thử thách thú vị, khuyến khích bạn thử sức ở lĩnh vực mới.

2. Tập thể dục

Vận động rất có ích cho trí nhớ và suy nghĩ. Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng phần não phụ trách việc suy nghĩ và lý luận của những người thường xuyên vận động thường to hơn những người khác. Hơn nữa, tập thể thao giúp bạn giảm stress và nâng cao tinh thần của bản thân, qua đó dễ dàng tập trung và học tập. Hãy cố gắng dành thời gian tập thể dục mỗi ngày. Điều này chắc chắn sẽ dẫn tới sự thay đổi rõ rệt trong kĩ năng tư duy phản biện của mình. Mặc dù chưa có nghiên cứu cụ thể chỉ ra loại vận động nào tốt hơn những cái khác, thì một số cho rằng thể dục nhịp điệu giúp tăng tư duy hiệu quả nhất.

3. Nhật kí

Viết nhật ký hằng ngày có thể giúp tăng kĩ năng tư duy phản biện. Không những nó giúp bạn nhớ lại về một ngày hoạt động của mình, nhật kí còn khuyến khích bạn suy nghĩ nhiều hơn.

  • Viết nhật ký là một nỗ lực mang tính tính cực. Nó thúc đẩy bạn phát triển và tìm tòi suy nghĩ của chính mình, và bất cứ thứ gì bạn nghĩ đến trong ngày mà có thể giúp bạn thành con người sâu sắc hơn. Điều này có thể dẫn đến khả năng lí luận cao.
  • Hãy dành thời gian viết nhật kí hằng ngày, đều đặn như việc dành thời gian đánh răng, tắm rửa, ăn tối.

4. Đọc truyện viễn tưởng

Việc đọc sách rất giúp ích cho tư duy phản biện. Tuy nhiên, truyện viễn tưởng đặc biệt cho phép bạn trở nên thoải mái với sự không chắc chắn và sự mông lung. Điều này có thể nuôi dưỡng những suy nghĩ phức tạp và sáng tạo hơn.

  • Viễn tưởng có thể thúc đẩy bạn trở nên thấu đáo hơn, bởi vì sự tập trung vào diễn biến truyện. Điều này sẽ giúp bạn hòa hợp hơn với nền văn hóa, tín ngưỡng và kĩ năng của mọi người xung quanh bạn. Bạn sẽ giỏi hơn trong việc lí luận với những người xung quanh, qua đó sự cảm thông lẫn nhau sẽ được nâng cao.
  • Những suy nghĩ hạn hẹp cũng sẽ giảm dần qua việc đọc truyện viễn tưởng. Những người đọc truyện viễn tưởng thường có lối suy nghĩ phức tạp. Bởi vì họ có khả năng định hướng và chấp nhận sự mơ hồ trong những tình huống khác nhau.

5. Chơi những trò chơi yêu cầu kĩ năng lý luận

Có rất nhiều trò chơi đòi hỏi sự suy luận. Các trò chơi chiến thuật, cờ vua, sắp xếp ô chữ đều giúp ích rất nhiều cho kĩ năng này.

  • Hãy tìm hiểu các trò chơi đòi hỏi không chỉ sự quan sát. Hãy tìm tòi những game chiến thuật, nơi mà việc đưa ra quyết định là rất quan trọng. Lên lịch cho một buổi tối hàng tuần để chơi những trò chơi này cùng bạn bè. Clue và Risk yêu cầu suy nghĩ logic. Scrabble và Boggle chỉ bạn cách phân tích thông tin nhanh chóng.
  • Cờ vua và Checkers yêu cầu kĩ năng suy luận. Hãy cân nhắc việc tham gia hoặc thành lập một câu lạc bộ cờ vua.
  • Hãy xem xét những trò chơi mà bạn có thể chơi một mình. Ví dụ như mua một khối Rubik và giải nó.

6. Sáng tạo

Hãy trở nên sáng tạo để cải thiện kĩ năng suy luận. Bạn không cần phải cực kì có tài trong việc sáng tạo, nhưng hãy khuyến khích bản thân thử sức với những điều mới mẻ. Hãy thử chơi một loại nhạc cụ, hoặc vẽ, hoặc làm thơ, hoặc viết nhạc.

Phần 2: Thay đổi hướng suy nghĩ

1. Hãy chú ý đến mục tiêu cho những hành động của mình

Mỗi quyết định bạn đưa ra luôn tồn tại động cơ thúc đẩy trong đó. Mọi người thường quá bận rộn để chú tâm đến nguyên nhân và mục tiêu của các quyết định của mình. Hãy chú ý đến những mục đích ban đầu này.

  • Hãy tập trung vào những mục tiêu lớn hơn nơi làm việc hoặc trường học. Vị trí bạn muốn có sau 5 năm là gì? 2 năm? 1 năm? Những hoạt động hiện tại của bạn có đóng góp gì cho mục tiêu này? Trả lời những câu hỏi này sẽ giúp bạn cải thiện kĩ năng lý luận của mình.
  • Hãy đảm bảo rằng những hành động của bạn đều có mục đích. Mọi người thường cho rằng mọi thứ đều cần được thực hiện theo một cách nhất định nào đó, khiến cho hành vi trở nên khó lý giải. Hãy luôn cố gắng nhớ đến mục tiêu cuối cùng mỗi khi bạn làm gì đó.

2. Xác định những thành kiến của bản thân

Ai cũng có các thành kiến, cho dù họ có nhận ra hay không. Nếu bạn muốn cải thiện kí năng lí luận, hãy thử nhận định các khuynh hướng này của bản thân.

  • Một khuynh hướng phổ biến là mọi người thường xem xét một sự việc dựa trên một góc nhìn duy nhất. Khi giải quyết vấn đề, hãy dừng lại và tự hỏi bản thân các câu hỏi trước khi hành động. Hãy hỏi “Mình tin tưởng điều gì trong tình huống này? Tại sao mình lại tin nó? Những giả định nào mà mình có thể lập nên?”
  • Điều quan trọng là phải đi từng bước để tự nhận thức được các thành kiến của bản thân. Điều này giúp bạn tránh được việc những suy nghĩ đó ảnh hưởng đến các đánh giá của bạn. Sẽ rất hữu ích khi bạn nhờ người xung quanh giúp bạn nhận ra những lỗ hổng trong suy nghĩ của mình. Hãy hỏi bạn của bạn “Có những khi nào mà tôi đã hành xử phi lí?” Hãy yêu cầu sự trung thực và cởi mở từ họ.

3. Xem xét ý nghĩa của từng lựa chọn của bạn

Mỗi lựa chọn bạn đưa ra đều có hậu quả nhất định. Một cách tốt để cải thiện kĩ năng lí luận là ngừng xem xét một cách lí trí những hậu quả trên.

  • Sử dụng trí tưởng tượng của bạn. Trước khi đưa ra lựa chọn, hãy dừng lại để suy nghĩ về các kết quả có thể xảy ra. Bạn cảm thấy như thế nào về những kết quả này? Tình huống xấu nhất là gì? Tình huống tốt nhất? Cái gì có khả năng xảy ra cao nhất? Tại sao?
  • Ngoài ra, đừng quên xem xét quan điểm của những người bị ảnh hưởng bởi quyết định của bản thân. Điều này có thể giúp bạn nhìn vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau.

Phần 3: Nhận ra những suy nghĩ không hợp lí

1. Coi chừng sự tổng quát thái quá

Rất nhiều người thường tổng quát mọi thứ một cách hơi quá mà không nhận ra. Điều này ảnh hưởng rất nhiều đến việc suy nghĩ hợp lí. Hãy cố gắng nhận thức nó trong những quyết định hằng ngày của bạn.

  • Tổng quát thái quá chính là sự quy chụp, từ một sự việc nhất định mà cho rằng mọi thứ đều giống như vậy. Ví dụ, nếu bạn làm không tốt một bài kiểm tra, bạn có thể nghĩ “Mình thật ngu si, luôn học hành thất bại”. Lúc này, bạn đang bỏ qua những thành tựu học vấn trước đó bởi vì một sự việc.
  • Được ăn cả ngã về không là một dạng của sự tổng quát thái quá, khi bạn chỉ suy nghĩ dựa trên 2 thái cực. Lối suy nghĩ này đặt mọi thứ chỉ trong hai trạng thái: tốt hoặc xấu, thành công hoặc thất bại, vâng vâng. Điều này dẫn đến việc bỏ lỡ các tình huống nằm giữa hai cực này. Ví dụ, nếu bạn nhận được nhiều phản hồi trong công việc, có khen có chê, và bạn cảm thấy bản thân thật thất bại. Trong khi thực tế thì bạn có thể là một nhân viên giỏi, và có một số mặt cần khắc phục.
  • Việc loại bỏ cái tích cực là khuynh hướng tập trung nhiều vào cái tiêu cực của tình huống. Nếu có 20 điều tốt và 1 điều không tốt xảy ra trong ngày, bạn có xu hướng tập trung hoàn toàn vào cái không tốt ấy. Ví dụ, bạn có thể phạm một lỗi duy nhất trong một bài trình diễn âm nhạc cực kì hay. Bạn sẽ có xu hướng cho rằng buổi diễn ấy là một thảm họa. Trong khi thực tế thì có thể bạn là người duy nhất chú ý đến sai lầm ấy.

2. Đừng tạo các giả định

Mọi người thường tạo ra các giả định về đủ mọi trường hợp. Điều này có thể dẫn tới những suy nghĩ không hợp lí. Hãy cố gắng nhận biết các giả định của bản thân.

  • Đôi khi, mọi người thích “đọc suy nghĩ của nhau”. Có nghĩa là bạn tạo các giả định về sự việc hoặc về những gì người khác nghĩ về bạn. Trong thực tế, bạn không thể nào biết được người khác đang nghĩ gì. Ví dụ, bạn có thể cho rằng “Mình đảm bảo mọi người đều nghĩ mình là thằng ngu trong cuộc họp vừa rồi” hoặc “Khá chắc là đồng nghiệp đó nghĩ mình nói quá nhiều”. Nếu bạn thấy bản thân đang có những suy nghĩ này, hãy nhắc bản thân rằng bạn không giỏi đọc suy nghĩ người khác như bạn tưởng đâu.
  • Nói trước tương lai là một cách suy nghĩ về những thứ bạn nghĩ sẽ xảy ra trong tương lai. Đây cũng có thể là xem như là thái độ của người thất bại. Ví dụ, “Mình sẽ không bao giờ có thể ăn kiêng và giảm cân được” hoặc “Thế nào bài thuyết trình ngày mai của mình cũng sẽ dở tệ cho xem”. Hãy nhớ rằng, trên thực tế, bạn không thể biết được ngày mai hoặc tương lai xảy ra điều gì.

3. Tránh những suy nghĩ tiêu cực

Rất nhiều người thảm họa hóa mọi thứ mỗi khi họ bực dọc hoặc căng thẳng. Ví dụ, bạn nghĩ rằng bạn sẽ phá sản luôn nếu bạn thanh toán phí sửa xe trong một tháng. Nếu bạn bị từ chối tình cảm, bạn quyết định rằng có lẽ bạn không thể yêu ai nữa. Hãy nhớ rằng một thất bại hoặc sự kém may mắn nào đó không phải là dấu chỉ của tương lai.

4. Chú ý đến cách bạn phân tích các trường hợp

Thông thường, mọi người thường phân tích các trường hợp một cách vô lý. Hãy chú ý đến cách bạn suy nghĩ và nhận thức các trường hợp trong cuộc sống hàng ngày.

  • “Dán nhãn” là xu hướng đặt tên cho tình huống. Ví dụ, “Người này phạm sai lầm” hoặc “Mình đã đưa ra quyết định sai”. Hãy cố gắng hết sức để không phân loại cũng như phán xét cái gì đó.
  • Cá nhân hóa là một xu hướng cảm nhận các sự việc cũng như phản ưng của người khác một cách cá nhân. Ví dụ, bạn cho rằng đồng nghiệp giận bạn khi cô ấy không trò chuyện với bạn trong giờ nghỉ. Trong khi thực tế thì có thể cô ấy đang bận. Hãy cố gắng đừng đánh giá mọi thứ một cách quá cá nhân.
  • Thông thường, bạn thường bám víu vào một ý tưởng không thực tế. Bạn có thể cho rằng bạn không thành công như người khác bởi vì sự thiếu sót của bản thân. Hãy nhớ rằng không ai giống ai cả, và mỗi người có hướng đi cũng như tốc độ riêng biệt.

https://www.wikihow.com/Improve-Reasoning-Skills

Comments

comments